[Vnexpress] - Khi kinh tế khó khăn, một trong những nơi bạn có thể tìm kiếm lời khuyên khôn ngoan nhất đó là những người từng trải qua thời khủng hoảng - chẳng hạn như ông bà của bạn. Và đây là 10 ý tưởng bạn có thể thu được từ họ, đăng trên thestreet.
1. Tiết kiệm không phải là từ xấu
Nhiều người thường đánh đồng sự tiết kiệm với "rẻ tiền", nhưng điều đó không phải là sự thật. Tiết kiệm đơn giản là sử dụng tối đa những gì bạn có và mua, không mua những thứ bạn không thực sự cần đến.
Trong khi ông bà cha mẹ bạn học được cách tiết kiệm trong thời kỳ khó khăn, nhiều người vẫn tiếp tục làm điều đó kể cả khi kinh tế đã khá lên, và điều đó giúp họ giàu có.
2. Sử dụng những gì bạn có
Trong một xã hội tiêu thụ, bất cứ vấn đề gì bạn gặp phải luôn có thể được giải quyết bằng tiền. Nếu có thứ gì hỏng, chỉ việc ra ngoài mua thứ mới. Nếu có thứ gì vỡ, ra ngoài mua thứ thay thế.
Nhưng thời của ông bà bạn, khi có thứ gì vỡ, việc đầu tiên họ làm là xem có thể sửa chữa được không. Nếu không thể sửa được, thì trước khi vứt vào sọt rác, họ cũng sẽ xem liệu nó có ích vào việc khác hay không. Không có lý do gì để ra ngoài và tốn tiền vào một thứ mới trong khi bạn có thể vẫn tìm cách sử dụng lại món đồ mà bạn đã có.
3. Tự mình xử lý nếu có trục trặc
Khi sửa chữa thứ gì đó, việc đầu tiên ông bà bạn làm là tự mình tìm hiểu vấn đề. Thay vì gọi cho thợ, trước tiên họ xem mình có thể làm được hay không.
Điều quan trọng bạn cần nhớ là hầu hết công việc sửa chữa không thực sự khó như bạn tưởng, và bạn có thể tự mình làm với một chút tìm tòi và kiên nhẫn.
4. Mọi vật đều có thể sử dụng cho nhiều mục đích
Mọi người có xu hướng mua một món đồ cụ thể và sử dụng nó cho mục đích duy nhất ấy. Điều mà ông bà bạn biết rõ là mọi thứ đều có thể tái sử dụng trong vòng đời của chúng. Chiếc áo sơ mi sờn cổ, không thể mặc ra ngoài có thể trở thành cái áo ngủ ban đêm, và trở thành giẻ lau khi nó bắt đầu thủng lỗ.
5. Nợ nần là điều nên tránh
Trong thời đại của thẻ tín dụng, khi tiêu tiền, điều mà bạn không có hiện nay là sự tư vấn rằng làm điều đó đúng hay sai, trong khi thời của ông bà bạn, mọi người đều tin chắc nợ nần là điều nên tránh. Nếu họ có tiền, họ sẽ đơn giản là vạch ra kế hoạch để thực hiện việc mình muốn. Mượn bạn bè hoặc người thân, tiết kiệm tiền hoặc tìm một thứ khác để dùng thay thế..
6. Tích cốc phòng cơ (để dành cho lúc khó khăn)
Mọi người đều biết rằng trước sau gì sẽ có những ngày mưa gió. Ông bà của bạn hiểu rõ điều này và đặc biệt để dành tiền cho những ngày mưa gió ấy. Còn giờ đây, bạn nên nghĩ rằng sẽ là chuyện bình thường khi để dành một quỹ khẩn cấp, khi tài chính không đi đúng hướng như bạn hình dung.
7. Đồ cũ cũng có thể tốt như đồ mới
Việc mua một chiếc ô tô cũ còn tốt mới qua sử dụng 2-3 năm đã trở thành lời khuyên tài chính cho những ai muốn sở hữu xe hơi. Ông bà của bạn hiểu rằng chuyện xảy ra với người chủ cũ không có nghĩa là đồ vật đó bị xem là vô giá trị. Họ cũng biết rằng điều này không chỉ đúng với xe hơi, mà còn mở rộng sang hầu hết lĩnh vực khác, khi mà thị trường đồ second-hand hết sức phong phú.
8. Thời trang không phải là mục tiêu chính
Khi mua bán, ông bà của bạn biết rằng không phải bề ngoài của thiết bị đó thế nào, mà là nó làm được gì mới quan trọng. Một chiếc Rolex trông sang đấy, nhưng nó không hiện giờ tốt hơn một chiếc đồng hồ thường mua tại cửa hàng gần nhà. Hãy học cách mua đồ vật vì chức năng của nó chứ không phải vì ngoại hình để tiết kiệm tiền.
9. Mặc cả
Khi phải mua một món đồ, ông bà của bạn không chạy tọt ra cửa hàng và khuân về ngay. Họ sẽ bỏ thời gian để mặc cả. Việc đó có nghĩa là tìm hiểu mặt bằng giá rồi đợi đến khi phù hợp, chứ không chỉ là rút thẻ tín dụng ra và mua, ngay cả khi trong thẻ không đủ tiền. Mặc cả mất thời gian, nhưng khi làm được, bạn sẽ có thành quả lớn.
10. Bánh ở nhà là ngon nhất
Trong một xã hội mà mọi thứ đều có thể mua bán thuận tiện, thật khó mà nhớ được lần cuối cùng bạn tổ chức bữa ăn ở nhà là khi nào. Điều mà ông bà bạn biết là không chỉ rẻ hơn, mà món ăn do mình nấu ở nhà cũng ngon hơn nhiều. Hãy nghĩ thế này, có bao giờ bạn định bán đĩa bánh của ông bà làm cho bất kỳ hiệu bánh tên tuổi nào?
Những cách tiêu tiền trên dường như quá đơn giản trong thời đại mà các công cụ kinh tế đầy rẫy như hiện nay, nhưng nguyên tắc sống dưới mức tiềm năng, tích cốc phòng cơ, đạt được bằng cấp và đầu tư vào tương lai vẫn là những châm ngôn có thể mang lại ích lợi cho rất nhiều người ngày nay.
Thuận An
Thứ Năm, 21 tháng 7, 2011
Sự nguy hiểm của gan nhiễm mỡ
Gan nhiễm mỡ được xác định khi lượng mỡ tích lũy vượt quá 5% trọng lượng gan và trong tế bào gan chứa nhiều không bào mỡ. Tùy theo nguyên nhân gây bệnh mà lượng mỡ tích tụ trong gan cũng khác nhau, biểu hiện lâm sàng của gan nhiễm mỡ phụ thuộc không chỉ vào mức độ và loại chất béo tích tụ mà còn phụ thuộc vào các nguyên nhân bệnh lý.
Gan nhiễm mỡ là biểu hiện đầu tiên của bệnh gan do mỡ, nếu không được chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa kịp thời, bệnh có thể tiến triển đến viêm gan, xơ gan, thậm chí là ung thư gan.
1. Tại sao gan của chúng ta bị nhiễm mỡ?
Cho đến nay đã xác định có 4 cơ chế gây ra sự tích tụ mỡ trong tế bào gan:
- Do chế độ ăn quá nhiều dầu mỡ hoặc các acid béo, đặc biệt là mỡ động vật quá bão hoà; hoặc tăng sự phân phối mỡ đến tế bào gan.
- Do tăng tổng hợp acid béo ở bên trong ty lạp thể hoặc giảm quá trình oxid hoá beta các acid béo trong các tế bào gan. Cả 2 yếu tố này đều làm gia tăng sản xuất TG.
- Do giảm sự bài xuất mỡ ra khỏi tế bào gan.
- Do tăng vận chuyển carbohydrat (thức ăn nguồn gốc từ tinh bột) đến gan quá nhiều, sau đó do hiện tượng đường phân ở gan làm gia tăng acid béo ở gan .
2. Có những loại gan nhiễm mỡ nào?
Dựa vào kích thước các không bào mỡ và vị trí nhân tế bào gan khi quan sát dưới kính hiển vi quang học, người ta phân gan nhiễm mỡ (GNM) ra làm 2 loại: GNM hạt to và GNM hạt nhỏ, hai loại này có thể phối hợp với nhau:
GNM hạt to : GNM hạt to, lan toả là dạng thường gặp trên lâm sàng. Sự tích tụ mỡ trong tế bào gan thay đổi từ nhẹ đến nặng nhưng thường không gây tổn thương các tế bào gan . Bệnh nhân GNM hạt to thường không có triệu chứng lâm sàng, đôi khi có cảm giác nặng tức vùng hạ sườn phải, thường liên quan đến sự tích tụ mỡ nhiều và nhanh trên những bệnh nhân nghiện rượu hoặc đái tháo đường týp 2, thường kèm theo gan to. Các rối loạn xét nghiệm chức năng gan thường không đi theo với tổn thương mô học gan. Chẩn đoán GNM hạt to bằng siêu âm, chụp Xquang cắt lớp điện toán có độ chính xác cao. GNM hạt to có tiên lượng tốt, phục hồi hoàn toàn nếu được phát hiện và điều trị tốt các nguyên nhân bệnh lý kèm theo.
GNM hạt nhỏ : GNM hạt nhỏ có nhiều nguyên nhân bệnh lý và có chung bệnh cảnh lâm sàng. Các bệnh lý có GNM hạt nhỏ thường kèm theo tình trạng rối loạn chức năng chuyển hoá của gan, đặc biệt là tổn thương ty lạp thể làm các quá trình oxid hoá beta các acid béo bị ức chế, ngăn cản sự phóng thích chất béo ra khỏi gan làm tăng tích tụ mỡ trong gan. Triệu chứng khởi đầu trên bệnh nhân GNM hạt nhỏ thường là: mệt mỏi, buồn nôn, nôn mửa kèm vàng da và rối loạn tri giác hoặc hôn mê. Suy thận và đông máu rải rác nội mạch, hạ đường huyết là biến chứng thường gặp. Gan không phải là cơ quan tổn thương duy nhất. Suy gan là một trong nhiều yếu tố gây tử vong. Chẩn đoán GNM hạt nhỏ bằng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như Xquang cắt lớp điện toán, chụp cộng hưởng từ có độ chính xác cao. Tuy nhiên sinh thiết gan vẫn là phương pháp chẩn đoán đặc hiệu.
3. Nguyên nhân nào gây ra gan nhiễm mỡ?
Gan nhiễm mỡ do rượu: Đây là nguyên nhân hàng đầu và có tính chất quan trọng nhất trong việc gây nên tình trạng gan nhiễm mỡ. Mức độ nặng hay nhẹ của bệnh phụ thuộc vào thời gian mắc chứng gan nhiễm mỡ và nồng độ rượu trong máu cao.
Gan nhiễm mỡ không do rượu: Cũng giống như gan nhiễm mỡ do rượu, gan nhiễm mỡ không do rượu (GNMKDR) có thể gặp từ hình thức nhẹ nhàng là gan nhiễm mỡ (GNM) hay còn gọi là thoái hoá mỡ, đến một hình thức tiềm tàng sự nguy hiểm hơn đó là viêm gan mỡ không do rượu, trong một vài trường hợp có thể diễn tiến thành xơ gan hoặc ung thư gan.
Sinh bệnh học của bệnh GNMKDR vẫn chưa được hiểu rõ, nhất là trong giai đoạn sớm của bệnh. Tăng nồng độ acid béo trong gan dẫn đến gia tăng quá trình oxy hoá, đây là yếu tố chính về tiến triển của quá trình từ nhiễm mỡ đến viêm gan nhiễm mỡ và xơ gan.
Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ không do rượu có thể chia làm mấy nhóm sau:
- Gan nhiễm mỡ do dinh dưỡng: bao gồm thành phần thức ăn không hợp lý, có nhiều chất béo, hấp thu quá nhiều đường, thói quen ăn uống không tốt (uống nhiều bia rượu), chế độ sinh hoạt không điều độ (ngồi nhiều, ít vận động, tinh thần suy nhược căng thẳng), di truyền (nếu trong gia đình có nhiều người bị béo phì).
- Gan nhiễm mỡ do nội tiết, do bệnh tiểu đường…
- Gan nhiễm mỡ do chất hoá học như nhiễm độc phosphor, arsenic, chì…
- Gan nhiễm mỡ do miễn dịch.
- Gan nhiễm mỡ do dùng một số loại thuốc có thể dẫn đến bệnh như các loại corticoide, tetracycline, các thuốc kháng ung thư, thuốc hormone sinh dục nữ…
4. Làm gì để chẩn đoán:
Siêu âm gan: Đây là biện pháp đầu tay, rẻ tiền, chẩn đoán tương đối chính xác. Trên siêu âm, thường chia gan nhiễm mỡ làm 3 độ:
Gan nhiễm mỡ độ 1: gia tăng nhẹ độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, mức độ hút âm chưa đáng kể, vẫn còn xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan.
Gan nhiễm mỡ độ 2: gia tăng độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, khả năng xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan bị giảm nhiều.
Gan nhiễm mỡ độ 3: gia tăng rõ rệt độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, mức độ hút âm tăng mạnh đến mức khó xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan.
Chụp cắt lớp điện toán (CT Scanner): Chụp Xquang cắt lớp điện toán không cản quang là kỹ thuật chẩn đoán không xâm nhập đơn giản, hiệu quả để chẩn đoán GNM hạt to và hạt nhỏ vì có sự tương quan rất rõ giữa độ giảm quang của nhu mô gan và lượng tích tụ mỡ trong các tế bào gan. Tuy nhiên giá thành xét nghiệm còn đắt.
Chụp cộng hưởng từ hạt nhân: Hình ảnh cộng hưởng từ có thể dùng thăm dò gan rất tốt. Tuy nhiên hình ảnh gan thu nhận được từ các thời điểm khác nhau đều có độ nhạy cảm kém trong gan nhiễm mỡ hạt to vì không phụ thuộc vào mức độ nhiễm mỡ gan.
Xạ hình gan: Kỹ thuật này dựa trên nguyên tắc sử dụng các chất đồng vị phóng xạ được tiêm qua tĩnh mạch, đủ nhỏ để xuyên qua hệ mao mạch phổi và được thực bào, sau đó định vị trong hệ võng lưới nội mô của tế bào gan. Tuy nhiên kỹ thuật này đòi hỏi trang thiết bị đắt tiền và giá thành cao.
Soi ổ bụng: Đây là kỹ thuật đã được áp dụng lâu đời nhất trong nội soi tiêu hóa. Đây là một trong các biện pháp chẩn đoán chính xác khi kết hợp với sinh thiết trong các bệnh lý gan mạn tính. Nhưng kỹ thuật gây chảy máu nên cũng ít áp dụng trong chẩn đoán gan nhiễm mỡ.
5. Điều trị và dự phòng như thế nào?
Nói chung về điều trị gan nhiễm mỡ chủ yếu là dự phòng và làm giảm nguy cơ gây ra gan nhiễm mỡ, dựa vào yếu tố thường gặp ở Việt Nam là do rượu và do tăng lipid máu; vì vậy trước hết cần tránh uống rượu bia nhiều, hạn chế ăn nhiều đường và mỡ, tập thể dục thường xuyên, tránh các thuốc gây độc cho gan và điều trị theo nguyên nhân gây ra bệnh gan nhiễm mỡ.
Điều trị viêm gan vi rút nếu có.
Nếu có bệnh lý rối loạn lipid máu thì sử dụng các thuốc chống tăng mỡ máu như nhóm fibrat ( lypanthyl, lipavlon ), nhóm lovastatin hoặc simvastatin , Vitamin E liều cao, cũng có tác dụng góp phần làm giảm tình trạng gan nhiễm mỡ.
Nếu có bệnh lý đái tháo đường, cần tuân thủ chặt chẽ chế độ ăn, chế độ sinh hoạt, làm việc và uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sỹ.
Tùy theo tình trạng nhiễm mỡ, tùy theo điều kiện kinh tế của bệnh nhân, mà có thể cân nhắc sử dụng các loại thuốc chống thoái hóa mỡ ở gan như Livolin H, methionin, hay silimarin.
Và điều cuối cùng, trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, nhất là các thuốc có khả năng gây độc cho gan nói chung và khả năng gây nên bệnh lý gan nhiễm mỡ nói riêng, như đã trình bày ở trên; người bệnh cần có ý kiến của bác sỹ, để tránh xảy ra các hậu quả đáng tiếc.
Theo www.benhhoctieuhoa.com
Gan nhiễm mỡ là biểu hiện đầu tiên của bệnh gan do mỡ, nếu không được chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa kịp thời, bệnh có thể tiến triển đến viêm gan, xơ gan, thậm chí là ung thư gan.
1. Tại sao gan của chúng ta bị nhiễm mỡ?
Cho đến nay đã xác định có 4 cơ chế gây ra sự tích tụ mỡ trong tế bào gan:
- Do chế độ ăn quá nhiều dầu mỡ hoặc các acid béo, đặc biệt là mỡ động vật quá bão hoà; hoặc tăng sự phân phối mỡ đến tế bào gan.
- Do tăng tổng hợp acid béo ở bên trong ty lạp thể hoặc giảm quá trình oxid hoá beta các acid béo trong các tế bào gan. Cả 2 yếu tố này đều làm gia tăng sản xuất TG.
- Do giảm sự bài xuất mỡ ra khỏi tế bào gan.
- Do tăng vận chuyển carbohydrat (thức ăn nguồn gốc từ tinh bột) đến gan quá nhiều, sau đó do hiện tượng đường phân ở gan làm gia tăng acid béo ở gan .
2. Có những loại gan nhiễm mỡ nào?
Dựa vào kích thước các không bào mỡ và vị trí nhân tế bào gan khi quan sát dưới kính hiển vi quang học, người ta phân gan nhiễm mỡ (GNM) ra làm 2 loại: GNM hạt to và GNM hạt nhỏ, hai loại này có thể phối hợp với nhau:
GNM hạt to : GNM hạt to, lan toả là dạng thường gặp trên lâm sàng. Sự tích tụ mỡ trong tế bào gan thay đổi từ nhẹ đến nặng nhưng thường không gây tổn thương các tế bào gan . Bệnh nhân GNM hạt to thường không có triệu chứng lâm sàng, đôi khi có cảm giác nặng tức vùng hạ sườn phải, thường liên quan đến sự tích tụ mỡ nhiều và nhanh trên những bệnh nhân nghiện rượu hoặc đái tháo đường týp 2, thường kèm theo gan to. Các rối loạn xét nghiệm chức năng gan thường không đi theo với tổn thương mô học gan. Chẩn đoán GNM hạt to bằng siêu âm, chụp Xquang cắt lớp điện toán có độ chính xác cao. GNM hạt to có tiên lượng tốt, phục hồi hoàn toàn nếu được phát hiện và điều trị tốt các nguyên nhân bệnh lý kèm theo.
GNM hạt nhỏ : GNM hạt nhỏ có nhiều nguyên nhân bệnh lý và có chung bệnh cảnh lâm sàng. Các bệnh lý có GNM hạt nhỏ thường kèm theo tình trạng rối loạn chức năng chuyển hoá của gan, đặc biệt là tổn thương ty lạp thể làm các quá trình oxid hoá beta các acid béo bị ức chế, ngăn cản sự phóng thích chất béo ra khỏi gan làm tăng tích tụ mỡ trong gan. Triệu chứng khởi đầu trên bệnh nhân GNM hạt nhỏ thường là: mệt mỏi, buồn nôn, nôn mửa kèm vàng da và rối loạn tri giác hoặc hôn mê. Suy thận và đông máu rải rác nội mạch, hạ đường huyết là biến chứng thường gặp. Gan không phải là cơ quan tổn thương duy nhất. Suy gan là một trong nhiều yếu tố gây tử vong. Chẩn đoán GNM hạt nhỏ bằng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như Xquang cắt lớp điện toán, chụp cộng hưởng từ có độ chính xác cao. Tuy nhiên sinh thiết gan vẫn là phương pháp chẩn đoán đặc hiệu.
3. Nguyên nhân nào gây ra gan nhiễm mỡ?
Gan nhiễm mỡ do rượu: Đây là nguyên nhân hàng đầu và có tính chất quan trọng nhất trong việc gây nên tình trạng gan nhiễm mỡ. Mức độ nặng hay nhẹ của bệnh phụ thuộc vào thời gian mắc chứng gan nhiễm mỡ và nồng độ rượu trong máu cao.
Gan nhiễm mỡ không do rượu: Cũng giống như gan nhiễm mỡ do rượu, gan nhiễm mỡ không do rượu (GNMKDR) có thể gặp từ hình thức nhẹ nhàng là gan nhiễm mỡ (GNM) hay còn gọi là thoái hoá mỡ, đến một hình thức tiềm tàng sự nguy hiểm hơn đó là viêm gan mỡ không do rượu, trong một vài trường hợp có thể diễn tiến thành xơ gan hoặc ung thư gan.
Sinh bệnh học của bệnh GNMKDR vẫn chưa được hiểu rõ, nhất là trong giai đoạn sớm của bệnh. Tăng nồng độ acid béo trong gan dẫn đến gia tăng quá trình oxy hoá, đây là yếu tố chính về tiến triển của quá trình từ nhiễm mỡ đến viêm gan nhiễm mỡ và xơ gan.
Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ không do rượu có thể chia làm mấy nhóm sau:
- Gan nhiễm mỡ do dinh dưỡng: bao gồm thành phần thức ăn không hợp lý, có nhiều chất béo, hấp thu quá nhiều đường, thói quen ăn uống không tốt (uống nhiều bia rượu), chế độ sinh hoạt không điều độ (ngồi nhiều, ít vận động, tinh thần suy nhược căng thẳng), di truyền (nếu trong gia đình có nhiều người bị béo phì).
- Gan nhiễm mỡ do nội tiết, do bệnh tiểu đường…
- Gan nhiễm mỡ do chất hoá học như nhiễm độc phosphor, arsenic, chì…
- Gan nhiễm mỡ do miễn dịch.
- Gan nhiễm mỡ do dùng một số loại thuốc có thể dẫn đến bệnh như các loại corticoide, tetracycline, các thuốc kháng ung thư, thuốc hormone sinh dục nữ…
4. Làm gì để chẩn đoán:
Siêu âm gan: Đây là biện pháp đầu tay, rẻ tiền, chẩn đoán tương đối chính xác. Trên siêu âm, thường chia gan nhiễm mỡ làm 3 độ:
Gan nhiễm mỡ độ 1: gia tăng nhẹ độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, mức độ hút âm chưa đáng kể, vẫn còn xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan.
Gan nhiễm mỡ độ 2: gia tăng độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, khả năng xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan bị giảm nhiều.
Gan nhiễm mỡ độ 3: gia tăng rõ rệt độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, mức độ hút âm tăng mạnh đến mức khó xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan.
Chụp cắt lớp điện toán (CT Scanner): Chụp Xquang cắt lớp điện toán không cản quang là kỹ thuật chẩn đoán không xâm nhập đơn giản, hiệu quả để chẩn đoán GNM hạt to và hạt nhỏ vì có sự tương quan rất rõ giữa độ giảm quang của nhu mô gan và lượng tích tụ mỡ trong các tế bào gan. Tuy nhiên giá thành xét nghiệm còn đắt.
Chụp cộng hưởng từ hạt nhân: Hình ảnh cộng hưởng từ có thể dùng thăm dò gan rất tốt. Tuy nhiên hình ảnh gan thu nhận được từ các thời điểm khác nhau đều có độ nhạy cảm kém trong gan nhiễm mỡ hạt to vì không phụ thuộc vào mức độ nhiễm mỡ gan.
Xạ hình gan: Kỹ thuật này dựa trên nguyên tắc sử dụng các chất đồng vị phóng xạ được tiêm qua tĩnh mạch, đủ nhỏ để xuyên qua hệ mao mạch phổi và được thực bào, sau đó định vị trong hệ võng lưới nội mô của tế bào gan. Tuy nhiên kỹ thuật này đòi hỏi trang thiết bị đắt tiền và giá thành cao.
Soi ổ bụng: Đây là kỹ thuật đã được áp dụng lâu đời nhất trong nội soi tiêu hóa. Đây là một trong các biện pháp chẩn đoán chính xác khi kết hợp với sinh thiết trong các bệnh lý gan mạn tính. Nhưng kỹ thuật gây chảy máu nên cũng ít áp dụng trong chẩn đoán gan nhiễm mỡ.
5. Điều trị và dự phòng như thế nào?
Nói chung về điều trị gan nhiễm mỡ chủ yếu là dự phòng và làm giảm nguy cơ gây ra gan nhiễm mỡ, dựa vào yếu tố thường gặp ở Việt Nam là do rượu và do tăng lipid máu; vì vậy trước hết cần tránh uống rượu bia nhiều, hạn chế ăn nhiều đường và mỡ, tập thể dục thường xuyên, tránh các thuốc gây độc cho gan và điều trị theo nguyên nhân gây ra bệnh gan nhiễm mỡ.
Điều trị viêm gan vi rút nếu có.
Nếu có bệnh lý rối loạn lipid máu thì sử dụng các thuốc chống tăng mỡ máu như nhóm fibrat ( lypanthyl, lipavlon ), nhóm lovastatin hoặc simvastatin , Vitamin E liều cao, cũng có tác dụng góp phần làm giảm tình trạng gan nhiễm mỡ.
Nếu có bệnh lý đái tháo đường, cần tuân thủ chặt chẽ chế độ ăn, chế độ sinh hoạt, làm việc và uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sỹ.
Tùy theo tình trạng nhiễm mỡ, tùy theo điều kiện kinh tế của bệnh nhân, mà có thể cân nhắc sử dụng các loại thuốc chống thoái hóa mỡ ở gan như Livolin H, methionin, hay silimarin.
Và điều cuối cùng, trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, nhất là các thuốc có khả năng gây độc cho gan nói chung và khả năng gây nên bệnh lý gan nhiễm mỡ nói riêng, như đã trình bày ở trên; người bệnh cần có ý kiến của bác sỹ, để tránh xảy ra các hậu quả đáng tiếc.
Theo www.benhhoctieuhoa.com
Những hoa quả màu đỏ tốt cho sức khỏe
Đã bao giờ bạn tự hỏi tại sao thực phẩm sặc sỡ? Chúng có nghĩa là gì? Thực ra, mỗi màu của hoa quả đều có lý do của nó. Vì thế, bữa tối nên có nhiều màu sắc, chứ không chỉ một màu đơn điệu, điều đó rất tốt cho bạn. Hãy bắt đầu từ màu đỏ.
1. Cà chua
Màu đỏ của cà chua xuất phát từ sắc tố tự nhiên lycopene. Nó là một thành phần trong họ carotene, giúp chuyển hóa ánh sáng thành đường mà thực vật có thể sử dụng. Lycopene không phải là chất dinh dưỡng chủ yếu đối con người, nhưng chúng ta ăn nó rất nhiều.
Lycopene là một chất chống oxi hóa tiềm năng, giúp loại bỏ các gốc tự do sinh ra khi chúng ta bị stress hoặc tiếp xúc với tia cực tím. Nó cũng có đặc tính chống lại các chất sinh ung thư. Chưa hết, nó còn có tác dụng làm đẹp, nhờ ngăn ngừa quá trình lão hóa, sự mất da và đổi màu.
Lycopene được hấp thụ tốt nhất khi ăn chung với một ít dầu mỡ. Súp cà chua, salad cà chua trộn dầu ăn là những lựa chọn tuyệt vời.
2. Dưa hấu
Là loại quả chính trong mùa hè, dưa hấu thơm ngon, giàu dinh dưỡng và dễ hấp thụ. Nó là nguồn vitamin C rất dồi dào.
Màu đỏ của loại quả này cũng do lycopene, nhưng nó còn cung cấp lượng lớn beta-carotene. Nó khá lợi tiểu, vì thế bạn không nên ăn quá nhiều.
Phần cùi đỏ là tốt nhất. Nhưng phần cùi trắng, gần với vỏ cũng có thể ăn được, bằng cách chế biến thành món nộm.
3. Táo
"Một quả táo mỗi ngày đuổi bác sĩ đi". Nhiều người từng nghe mẹ nói câu này. Mặc dù ăn một quả táo mỗi ngày không đủ để bạn tránh hoàn toàn bác sĩ, nhưng đó là một hướng đi rất đúng đắn.
Táo rất giàu chất xơ, giúp ngăn ngừa hiện tượng tích lũy cholesterol trong mạch máu, giảm nguy cơ bị xơ vữa động mạch và bệnh tim. Chất xơ cũng giúp thức ăn di chuyển nhanh hơn trong hệ tiêu hóa.
Táo cũng rất giàu sắt, là thành phần quan trọng tạo nên hồng cầu của chúng ta.
Cách tốt nhất khi ăn táo là ăn cả vỏ. Hầu hết vitamin C nằm ngay dưới lớp vỏ này. Ăn vỏ cũng giúp tối đa hóa lượng chất xơ hấp thụ. Nhớ rửa táo dưới vòi nước chảy hoặc ngâm trong nước 30 phút để loại trừ thuốc trừ sâu bám ngoài.
4. Ớt chuông đỏ
Còn điều gì để không yêu quý loại quả này nhỉ? Chúng rất sặc sỡ, giòn, ngọt và giàu dinh dưỡng. Dù cho bạn ăn tươi hay xào nấu, đây vẫn là một trong những loại rau quả lành nhất.
Ớt chuông dồi dào chất dinh dưỡng, ít béo và cholesterol. Chúng chứa vitamin A, C, E và tất cả các chất chống oxi hóa tiềm năng. Chúng cũng giàu vitamin K, axit folic.
Cách tốt nhất để ăn loại quả này là dùng tươi. Dùng trong salad hoặc các món nộm.
5. Quả chà là
Bạn thường thấy chúng ở dạng khô, nhưng chúng giàu dinh dưỡng hơn bạn tưởng. Đây là nguồn lớn vitamin C, các vitamin nhóm B, vitamin A. Nó cũng giàu chất xơ. Nó còn chứa lượng lớn kali, nguyên tố chủ chốt cho hoạt động của hệ thần kinh.
Chinadaily cho biết, còn rất nhiều hoa quả màu đỏ có ích, như dâu tây, nho hồng, quả lựu, củ cải đỏ. Hãy ăn chúng thật nhiều để giúp cho các tế bào, trái tim và làn da của bạn khỏe mạnh nhé!
T. An
1. Cà chua
Màu đỏ của cà chua xuất phát từ sắc tố tự nhiên lycopene. Nó là một thành phần trong họ carotene, giúp chuyển hóa ánh sáng thành đường mà thực vật có thể sử dụng. Lycopene không phải là chất dinh dưỡng chủ yếu đối con người, nhưng chúng ta ăn nó rất nhiều.
Lycopene là một chất chống oxi hóa tiềm năng, giúp loại bỏ các gốc tự do sinh ra khi chúng ta bị stress hoặc tiếp xúc với tia cực tím. Nó cũng có đặc tính chống lại các chất sinh ung thư. Chưa hết, nó còn có tác dụng làm đẹp, nhờ ngăn ngừa quá trình lão hóa, sự mất da và đổi màu.
Lycopene được hấp thụ tốt nhất khi ăn chung với một ít dầu mỡ. Súp cà chua, salad cà chua trộn dầu ăn là những lựa chọn tuyệt vời.
2. Dưa hấu
Là loại quả chính trong mùa hè, dưa hấu thơm ngon, giàu dinh dưỡng và dễ hấp thụ. Nó là nguồn vitamin C rất dồi dào.
Màu đỏ của loại quả này cũng do lycopene, nhưng nó còn cung cấp lượng lớn beta-carotene. Nó khá lợi tiểu, vì thế bạn không nên ăn quá nhiều.
Phần cùi đỏ là tốt nhất. Nhưng phần cùi trắng, gần với vỏ cũng có thể ăn được, bằng cách chế biến thành món nộm.
3. Táo
"Một quả táo mỗi ngày đuổi bác sĩ đi". Nhiều người từng nghe mẹ nói câu này. Mặc dù ăn một quả táo mỗi ngày không đủ để bạn tránh hoàn toàn bác sĩ, nhưng đó là một hướng đi rất đúng đắn.
Táo rất giàu chất xơ, giúp ngăn ngừa hiện tượng tích lũy cholesterol trong mạch máu, giảm nguy cơ bị xơ vữa động mạch và bệnh tim. Chất xơ cũng giúp thức ăn di chuyển nhanh hơn trong hệ tiêu hóa.
Táo cũng rất giàu sắt, là thành phần quan trọng tạo nên hồng cầu của chúng ta.
Cách tốt nhất khi ăn táo là ăn cả vỏ. Hầu hết vitamin C nằm ngay dưới lớp vỏ này. Ăn vỏ cũng giúp tối đa hóa lượng chất xơ hấp thụ. Nhớ rửa táo dưới vòi nước chảy hoặc ngâm trong nước 30 phút để loại trừ thuốc trừ sâu bám ngoài.
4. Ớt chuông đỏ
Còn điều gì để không yêu quý loại quả này nhỉ? Chúng rất sặc sỡ, giòn, ngọt và giàu dinh dưỡng. Dù cho bạn ăn tươi hay xào nấu, đây vẫn là một trong những loại rau quả lành nhất.
Ớt chuông dồi dào chất dinh dưỡng, ít béo và cholesterol. Chúng chứa vitamin A, C, E và tất cả các chất chống oxi hóa tiềm năng. Chúng cũng giàu vitamin K, axit folic.
Cách tốt nhất để ăn loại quả này là dùng tươi. Dùng trong salad hoặc các món nộm.
5. Quả chà là
Bạn thường thấy chúng ở dạng khô, nhưng chúng giàu dinh dưỡng hơn bạn tưởng. Đây là nguồn lớn vitamin C, các vitamin nhóm B, vitamin A. Nó cũng giàu chất xơ. Nó còn chứa lượng lớn kali, nguyên tố chủ chốt cho hoạt động của hệ thần kinh.
Chinadaily cho biết, còn rất nhiều hoa quả màu đỏ có ích, như dâu tây, nho hồng, quả lựu, củ cải đỏ. Hãy ăn chúng thật nhiều để giúp cho các tế bào, trái tim và làn da của bạn khỏe mạnh nhé!
T. An
Phụ nữ cao dễ mắc ung thư hơn
[Vnexpress] - Người ta từng biết chiều cao có ảnh hưởng tới nguy cơ mắc ung thư, nhưng tới nghiên cứu mới nhất trên tạp chí y tế Lancet Oncology (Anh) mới chứng minh được những phụ nữ cao có nhiều nguy cơ mắc 10 loại ung thư, bao gồm ung thư vú, ruột, buồng trứng, da, bạch cầu và u hắc tố ác tính...
Nghiên cứu trên 97.000 phụ nữ cao 1,5m-1,8m cho thấy, cứ 100.000 chị em thì chỉ có 750 người cao 1,5 m mắc ung thư mỗi năm, trong khi con số này ở người có chiều cao trung bình là 850, còn người có chiều cao 1,8m là 1.000 người.
Trưởng nhóm nghiên cứu, Tiến sĩ Jane Green, khoa Ung thư, Đại học Oxford, Anh, cho biết, cứ mỗi 12 cm chiều cao tăng thêm thì nguy cơ mắc ung thư vú của phụ nữ tăng 17%, nguy cơ mắc ung thư buồng trứng tương tự, còn ung thư tử cung là 19%.
Lý do chính xác cho mối liên quan giữa chiều cao và nguy cơ mắc ung thư chưa rõ ràng.
Tuy nhiên, theo Guardian, nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Green đưa ra hai cách giải thích: Thứ nhất, hoóc môn liên quan đến sự tăng trưởng ở trẻ em có thể dẫn đến nguy cơ ung thư cao hơn trong những năm sau đó; Và, đơn giản là người cao thì nhiều khả năng bị ung thư hơn vì cơ thể họ có nhiều tế bào hơn.
"Cách lý giải hợp lý nhất là sự thay đổi nội tiết tố liên quan đến chiều cao ở phụ nữ có thể ảnh hưởng đến sự tăng trưởng bất thường, đặc biệt là ở ngực, dẫn tới ung thư", giáo sư Karol Sikora, giám đốc một trung tâm trị liệu ung thư ở Anh cho biết. "Chế độ ăn uống cũng quan trọng, nhất là với ung thư đại trực tràng ở phụ nữ", ông nói thêm.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Sara Hiom, Trung tâm nghiên cứu ung thư Anh, những người cao không cần lo ngại bởi kết quả nghiên cứu này. Hầu hết mọi người không vượt quá chiều cao trung bình bao nhiêu và thật ra yếu tố này chỉ đóng vai trò rất nhỏ trong việc họ có thể mắc ung thư.
Minh Thùy
Nghiên cứu trên 97.000 phụ nữ cao 1,5m-1,8m cho thấy, cứ 100.000 chị em thì chỉ có 750 người cao 1,5 m mắc ung thư mỗi năm, trong khi con số này ở người có chiều cao trung bình là 850, còn người có chiều cao 1,8m là 1.000 người.
Trưởng nhóm nghiên cứu, Tiến sĩ Jane Green, khoa Ung thư, Đại học Oxford, Anh, cho biết, cứ mỗi 12 cm chiều cao tăng thêm thì nguy cơ mắc ung thư vú của phụ nữ tăng 17%, nguy cơ mắc ung thư buồng trứng tương tự, còn ung thư tử cung là 19%.
Lý do chính xác cho mối liên quan giữa chiều cao và nguy cơ mắc ung thư chưa rõ ràng.
Tuy nhiên, theo Guardian, nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Green đưa ra hai cách giải thích: Thứ nhất, hoóc môn liên quan đến sự tăng trưởng ở trẻ em có thể dẫn đến nguy cơ ung thư cao hơn trong những năm sau đó; Và, đơn giản là người cao thì nhiều khả năng bị ung thư hơn vì cơ thể họ có nhiều tế bào hơn.
"Cách lý giải hợp lý nhất là sự thay đổi nội tiết tố liên quan đến chiều cao ở phụ nữ có thể ảnh hưởng đến sự tăng trưởng bất thường, đặc biệt là ở ngực, dẫn tới ung thư", giáo sư Karol Sikora, giám đốc một trung tâm trị liệu ung thư ở Anh cho biết. "Chế độ ăn uống cũng quan trọng, nhất là với ung thư đại trực tràng ở phụ nữ", ông nói thêm.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Sara Hiom, Trung tâm nghiên cứu ung thư Anh, những người cao không cần lo ngại bởi kết quả nghiên cứu này. Hầu hết mọi người không vượt quá chiều cao trung bình bao nhiêu và thật ra yếu tố này chỉ đóng vai trò rất nhỏ trong việc họ có thể mắc ung thư.
Minh Thùy
Kinh nghiệm chuẩn bị Tang lễ (đám ma)
"Khi nào chúng ta nên nghĩ đến và lo chuẩn bị cho việc hậu sự cho chính mình và người thân".
Kính thưa quí vị, việc sắp đặt hậu sự là một công việc dĩ nhiên là điều hoàn toàn ngoài ý muốn của chúng ta, những người con của cha mẹ đã già yếu, những người không may mang những chứng bệnh nan y. Nhưng đó là một việc làm rất thiết thực mà chúng ta không thể nào tránh khỏi.
Đối với các vị đã cao tuổi, nếu những ý nguyện của quí vị đã được thảo luận,được chỉ định và được cẩn thận ghi xuống tờ di chúc thì khi nhắm mắt xuôi tay, chắc chắn là không có niềm vui nào hơn cho chúng ta nếu biết được rằng con cháu thân thuộc được có dịp đồng thuận gần gũi yêu thương nhau hơn.
1. Trong những giờ phút thân nhân hấp hối, người nhà cần làm gì?
- Dời người sắp mất sang phòng chính tẩm, đầu hướng về phía Đông.
- Hỏi xem có dặn dò trối trăng gì không
- Đặt thuỵ hiệu (tức tên hèm) rồi hỏi người đó có đồng ý không.
- Luôn luôn có người túc trực bên cạnh.
- Người có theo tôn giáo thì làm lễ cầu nguyện theo phép của từng tôn giáo.
- Chuẩn bị mọi thứ để tắm gội (làm lễ mộc dục) và khâm liệm (lễ nhập quan).
2. Những việc phải làm trong lúc hấp hối :
2.1.Thụy hiệu :
Trước hết phải đặt tên cúng cơm cho người chết, tức là tên thụy hay tên hiệu. Trường hợp, người sắp xếp còn tỉnh táo, họ có thể tự đặt tên cho mình. Nếu đã hôn mê, thì người nhà căn cứ vào đức tính của người sắp chết lúc sinh thời để đặt tên hiệu. Dưới triều đại phong kiến nhà Nguyễn việc đặt thụy hiệu cho các quan chức có phẩm hàm được quy định sẵn.
2.2.Chúc khoáng :
Người nhà túc trực bên giường bệnh cần theo dõi chặt chẽ để biết lúc tắt thở bằng cách lấy một ít bông đặt ở lỗ mũi,khi thấy bông không đậy đậy nữa , đó chính là giây phút chết hẳn.
Khi người thân chết hẳn ,thân nhân phải vuốt mắt cho người chết để cặp mắt nhắm hẳn lại, và xếp chân tay, nằm ngửa ngay ngắn.
2.3.Khiết xỉ :
Lấy 1 chiếc đũa đặt ngang miệng người chết để "cài hàm" cho răng hé ra, không nghiến chặt lại để sau làm lễ phạn hàm.
2.4.Hạ tịch :
Còn gọi hạ thổ, rải chiếu xuống đất, đưa người chết nằm xuống chiếu 1 lát rồi lại đưa lên giường. Theo quan niệm xưa "chết trở về với cõi âm", tức là lấy đủ khí âm dương cho người chết.
2.5.Phục hồn :
Tục xưa lấy áo của người chết treo lên nóc nhà phía trước hướng về phía Bắc, rồi gọi tên tục người chết 3 lần. Sau đó trèo xuống theo hướng nóc nhà phía sau, đem tấm áo ấy đắp lên bụng người chết. Hy vọng hồn người chết trở về sống lại.
2.6.Thiết hồn :
Dùng bảy thước (thước ta) lụa trắng phủ lên ngực người chết trước khi tắt thở (ý đón hơi thở người chết vào đấy). Khi người bệnh chết hẳn, đem tấm lụa này kết thành hình dạng người thân có đầu, mình, chân tay. Kết xong đặt trên mình người chết.
Lúc nhập quan thì linh bạch được đặt trong linh sàng, linh tọa để tượng trưng cho người đã mất. Ngày nay để thay cho hồn bạch, người ta dùng bức ảnh chân dung người quá cố .
2.7.Mộc dục :
Người chết sau khi đã tắt thở phải được tắm rửa bằng bằng thứ nước thơm ngũ vị hương ở trong màn kín. Thông thường con trai tắm rửa cho cha và con gái tắm rửa cho mẹ.
Cách làm : dùng khăn sạch thắm nước thơm ngũ vị hương lau thân mình, mặt mũi, chân tay, chải đầu buộc tóc gọn gàng. Cắt móng chân móng tay. Gói các sợi tóc rụng và vụn móng tay chân vào một gói nhỏ, để cho vào áo quan cùng với người chết.
2.8.Thay quần áo :
Sau khi tắm rửa, làm vệ sinh sạch sẽ xong, thay áo quần mới cho người chết. Theo tục xưa gồm các thứ : khăn chít đầu, bông nhét lỗ tai, khăn phủ mặt bằng vải trắng tinh có dải buộc ra đằng sau gáy, bao tay bằng vải lụa, cùng với bộ áo quần mới, giày tất...
Sau khi thay xong quần áo, phải đặt người nằm ngay ngắn, tay chân duỗi thẳng. Người xưa thường lấy dây vải buộc hai ngón chân cái và hai ngón tay cái lại với nhau. Và tay được đặt lên bụng.
Những người thọ ngoài 70 tuổi trở lên thường được mặc quần điều áo lam chít khăn nhiễu tím - Những người thọ 80 tuổi trở lên được mặc cả quần áo vóc điều.
2.9.Phạn hàm :
Xưa kia mỗi lần trong gia đình có người chết, thân nhân lấy 1 ít gạo nếp vo kỹ và 3 đồng tiền lau chùi cho sáng loáng, bỏ chúng trong 1 chiếc đĩa. Đối với gia đình giàu có thường dùng 3 đồng tiền vàng và 9 hột ngọc trai. Tang chủ đứng bên phải thi hài người chết, lấy chiếc đũa cài răng ra, bỏ gạo nếp và tiền vàng vào miệng người chết, bỏ 3 lần mỗi lần 1 đồng tiền và 3 hạt gạo nếp : lần đầu bỏ vào mép bên trái, lần hai bỏ vào mép bên phải và lần cuối bỏ vào chính giữa miệng.
Có tục bỏ tiền và gạo nếp vào miệng người chết vì người xưa nghĩ rằng người chết sang thế giới bên kia mà không bỏ gạo và tiền vào miệng thì hông có gì để ăn, tiêu.
Sau khi bỏ đũa cài miệng và bỏ gạo nếp và tiên vào miệng, tang chủ phải buộc hàm dưới với hàm trên cho hàm dưới không bị trễ xuống. Đến đây con cháu mới được khóc to.
Xưa còn có tục lệ đơm 1 bát cơm, trên để 1 quả trứng luộc bỏ vỏ, có cắm đôi đũa tre, phía cuối được vót cho sợi vót quăn lại thành hình bông hoa. Bát cơm cùng bài vị đặt trên đầu người chết. Khi đã nhập quan, bát cơm đó được đặt trên áo quan. Tục lệ này ngày nay vẫn giữ.
2.1.Thụy hiệu :
Trước hết phải đặt tên cúng cơm cho người chết, tức là tên thụy hay tên hiệu. Trường hợp, người sắp xếp còn tỉnh táo, họ có thể tự đặt tên cho mình. Nếu đã hôn mê, thì người nhà căn cứ vào đức tính của người sắp chết lúc sinh thời để đặt tên hiệu. Dưới triều đại phong kiến nhà Nguyễn việc đặt thụy hiệu cho các quan chức có phẩm hàm được quy định sẵn.
2.2.Chúc khoáng :
Người nhà túc trực bên giường bệnh cần theo dõi chặt chẽ để biết lúc tắt thở bằng cách lấy một ít bông đặt ở lỗ mũi,khi thấy bông không đậy đậy nữa , đó chính là giây phút chết hẳn.
Khi người thân chết hẳn ,thân nhân phải vuốt mắt cho người chết để cặp mắt nhắm hẳn lại, và xếp chân tay, nằm ngửa ngay ngắn.
2.3.Khiết xỉ :
Lấy 1 chiếc đũa đặt ngang miệng người chết để "cài hàm" cho răng hé ra, không nghiến chặt lại để sau làm lễ phạn hàm.
2.4.Hạ tịch :
Còn gọi hạ thổ, rải chiếu xuống đất, đưa người chết nằm xuống chiếu 1 lát rồi lại đưa lên giường. Theo quan niệm xưa "chết trở về với cõi âm", tức là lấy đủ khí âm dương cho người chết.
2.5.Phục hồn :
Tục xưa lấy áo của người chết treo lên nóc nhà phía trước hướng về phía Bắc, rồi gọi tên tục người chết 3 lần. Sau đó trèo xuống theo hướng nóc nhà phía sau, đem tấm áo ấy đắp lên bụng người chết. Hy vọng hồn người chết trở về sống lại.
2.6.Thiết hồn :
Dùng bảy thước (thước ta) lụa trắng phủ lên ngực người chết trước khi tắt thở (ý đón hơi thở người chết vào đấy). Khi người bệnh chết hẳn, đem tấm lụa này kết thành hình dạng người thân có đầu, mình, chân tay. Kết xong đặt trên mình người chết.
Lúc nhập quan thì linh bạch được đặt trong linh sàng, linh tọa để tượng trưng cho người đã mất. Ngày nay để thay cho hồn bạch, người ta dùng bức ảnh chân dung người quá cố .
2.7.Mộc dục :
Người chết sau khi đã tắt thở phải được tắm rửa bằng bằng thứ nước thơm ngũ vị hương ở trong màn kín. Thông thường con trai tắm rửa cho cha và con gái tắm rửa cho mẹ.
Cách làm : dùng khăn sạch thắm nước thơm ngũ vị hương lau thân mình, mặt mũi, chân tay, chải đầu buộc tóc gọn gàng. Cắt móng chân móng tay. Gói các sợi tóc rụng và vụn móng tay chân vào một gói nhỏ, để cho vào áo quan cùng với người chết.
2.8.Thay quần áo :
Sau khi tắm rửa, làm vệ sinh sạch sẽ xong, thay áo quần mới cho người chết. Theo tục xưa gồm các thứ : khăn chít đầu, bông nhét lỗ tai, khăn phủ mặt bằng vải trắng tinh có dải buộc ra đằng sau gáy, bao tay bằng vải lụa, cùng với bộ áo quần mới, giày tất...
Sau khi thay xong quần áo, phải đặt người nằm ngay ngắn, tay chân duỗi thẳng. Người xưa thường lấy dây vải buộc hai ngón chân cái và hai ngón tay cái lại với nhau. Và tay được đặt lên bụng.
Những người thọ ngoài 70 tuổi trở lên thường được mặc quần điều áo lam chít khăn nhiễu tím - Những người thọ 80 tuổi trở lên được mặc cả quần áo vóc điều.
2.9.Phạn hàm :
Xưa kia mỗi lần trong gia đình có người chết, thân nhân lấy 1 ít gạo nếp vo kỹ và 3 đồng tiền lau chùi cho sáng loáng, bỏ chúng trong 1 chiếc đĩa. Đối với gia đình giàu có thường dùng 3 đồng tiền vàng và 9 hột ngọc trai. Tang chủ đứng bên phải thi hài người chết, lấy chiếc đũa cài răng ra, bỏ gạo nếp và tiền vàng vào miệng người chết, bỏ 3 lần mỗi lần 1 đồng tiền và 3 hạt gạo nếp : lần đầu bỏ vào mép bên trái, lần hai bỏ vào mép bên phải và lần cuối bỏ vào chính giữa miệng.
Có tục bỏ tiền và gạo nếp vào miệng người chết vì người xưa nghĩ rằng người chết sang thế giới bên kia mà không bỏ gạo và tiền vào miệng thì hông có gì để ăn, tiêu.
Sau khi bỏ đũa cài miệng và bỏ gạo nếp và tiên vào miệng, tang chủ phải buộc hàm dưới với hàm trên cho hàm dưới không bị trễ xuống. Đến đây con cháu mới được khóc to.
Xưa còn có tục lệ đơm 1 bát cơm, trên để 1 quả trứng luộc bỏ vỏ, có cắm đôi đũa tre, phía cuối được vót cho sợi vót quăn lại thành hình bông hoa. Bát cơm cùng bài vị đặt trên đầu người chết. Khi đã nhập quan, bát cơm đó được đặt trên áo quan. Tục lệ này ngày nay vẫn giữ.
3 Sau khi thân nhân mất, gia đình cần làm những gì?
Chúng tôi chỉ nêu lên những việc làm đối những trường hợp người già yếu, mất tại nhà, theo phong tục cổ truyền. Trường hợp mất tại bệnh viện hoặc mất dọc đường, quán trọ, chết vì tai nạn, gươm súng, xe cộ, rắn độc, thuỷ hoả tai, chưa đúng kỳ đáng chết... không đủ điều kiện để thực hiện toàn bộ thao tác và nghi lễ, vậy nên châm chước, tuỳ nghi vận dụng:
3.1. Lễ mộc dục : (tắm gội)
Lúc tắm gội cho người vừa chết thường vừa để sẵn một con dao nhỏ, một vuông vải (khăn), một cái lược, một cái thìa, một ít đất ở ông đồ rau, một nối nước ngũ vị hương và một nồi nước nóng khác. lúc tắm, vây màn cho kiến, tang chủ quỳ xuống khóc, người hộ việc cũng quỳ rồi cáo từ rằng; "nay xin tắm gội để sạch bụi trần", xong phục xuống, đứng dậy. Cha thì con trai vào tắm, mẹ thì con gái vào tắm. Lấy vuông vải dấp vào ngũ vị, lau mặt, lau mình cho sạch rồi lấy lược chải tóc lấy sợi vải buộc tóc, lấy khăn khác lau hai tay hai chân, lại lấy dao cắt móng tay móng chân,mặc quần áo cho chỉnh. Móng tay móng chân gói lại trên để trên, dưới để dưới, để vào trong quan tài; dao, lược thìa và nước đem đi chôn; rước thi thể đặt lên giường.
3.2. Sau lễ mộc dục thời gian chưa nhập quan:
Đắp chăn hoặc chiếu, buông màn, đặt một chiêc ghế con phía trên đầu, trên đó đặt một bát cơm úp, một quả trứng, dựng một đôi đũa trên bát cơm và thắp hương. Có địa phương còn có tục để thêm một con dao trên bụng, (có lẽ để trừ tà ma hay quỷ nhập tràng).
3.3. Lễ phạn hàm:
Lễ này theo tục xưa, bỏ gạo và tiền vào miệng tránh tà ma ác quỷ đến cướp đoạt, để tiễn vong hồn đi đường xa được siêu thoát. Lễ này ngày nay nhiều nơi đã bỏ, có nơi thay thế bằng may một cái túi, trong túi đựng một ít tiền gạo và một vài đồ lặt vặt mà khi sống, người đó hay dùng đến.
Theo "Thọ mai gia lễ", lễ này được tiến hành như sau:
Lấy ít gạo nếp xát cho sạch, ba đồng tiền mài cho sáng (nhà giàu thì dùng vàng hoặc viên ngọc trai).
Tang chủ vào khóc quỳ, người chấp sự cũng quỳ, cáo từ rằng: " nay xin phạn hàn, phục duy hâm nạp". Người chấp sự lần lượt xướng "Sơ phạn hàm, tái phạn hàm, tam phạn hàm". Tang chủ ba lần, mỗi lần xúc một ít gạo và một đồng tiền tra vào mồm bên phải, rồi đến bên trái, cuối cùng vào giữa. Xong, bóp mồm lại, phủ mặt như cũ.
3.4. Lễ khâm liệm nhập quan:
Các con vào, con trai bên trái, con gái bên phải. Người chấp sự xướng. Tự lập (đứng gần vào), cử ai (khóc cả lên), quỳ. Chấp sự cũng quỳ mà cáo từ rằng "Nay được giờ lành, xin rước nhập quan". "Cẩn cáo" xong lại xướng: phủ phục (lễ xuống), hưng (dậy), bình thân (đứng thẳng).
Sau đó các con cháu tránh ra hai bên, người giúp việc quay và đều cầm tạ quan nâng lên để đưa người vào cho êm ái, đặt cho chính giữa quan tài, nếu có hở chỗ nào cần lấy áo cũ của người vừa mất bổ khuyết cho đầy đủ, rồi gấp dưới lên đầu trước, bên trái gấp trước, bên phải gấp sau, trên đầu gấp sau cùng, sơn nẹp đóng lại. Chú ý: Những quần áo của người đang sống, hoặc quần áo mà người đang sống có mặc chung thì kiêng không được bỏ vào áo quan.
Đồ khâm niệm: nhà giàu dùng vóc nhiễu, tơ, lụa; nhà thường dùng vải trắng may làm đại liệm (1 mảnh dọc, 5 mảnh ngang) hoặc tiểu liệm (1 mảnh dọc 3 mảnh ngang). Ngày trước, quy định đại liệm hay tiểu liệm vì khổ vải nhỏ. Ngày nay, dùng vải khổ rộng, miễn kín chân, tay, đầu, gót là được.
"Tục ta nhiều người tin theo thầy phù thuỷ, trong quan tài thường có mảnh ván đục sao Bắc Đẩu thất tinh. Trước khi nhập quan thường chọn giờ, tránh tuổi rồi dùng bùa nọ bùa kia dán ở trong, ngoài quan tài. Có người cho là chết phải giờ sấu thì bỏ cỗ bài tổ tôm hoặc quyển lịch hoặc tàu lá gồi để trấn át ma quỷ" (Trích "Việt Nam phong tục"- Phan Kế Bính - tr.31)
Mọi việc xong thì sơn gắn quan tài cho kỹ càng, đặt chính giữa gian giữa, hoặc nhà còn người tôn hơn thì đặt sang gian cạnh.
"Tục ta nhiều người tin theo thầy phù thuỷ, trong quan tài thường có mảnh ván đục sao Bắc Đẩu thất tinh. Trước khi nhập quan thường chọn giờ, tránh tuổi rồi dùng bùa nọ bùa kia dán ở trong, ngoài quan tài. Có người cho là chết phải giờ sấu thì bỏ cỗ bài tổ tôm hoặc quyển lịch hoặc tàu lá gồi để trấn át ma quỷ" (Trích "Việt Nam phong tục"- Phan Kế Bính - tr.31)
Mọi việc xong thì sơn gắn quan tài cho kỹ càng, đặt chính giữa gian giữa, hoặc nhà còn người tôn hơn thì đặt sang gian cạnh.
3.5. Lễ thiết linh: (Sau khi nhập quan)
Là lễ thiết lập linh vị, đặt bàn thờ tang.
Khi chưa chôn cất thì lấy lễ thờ người sống mà lễ, nên mỗi lần lạy chỉ lạy hai lạy, trong linh vị và khăn vấn dùng chữ "Cố phụ", "Cố mẫu" thay cho "Hiền thảo", "Hiền tỷ".
Khi chưa chôn cất thì lấy lễ thờ người sống mà lễ, nên mỗi lần lạy chỉ lạy hai lạy, trong linh vị và khăn vấn dùng chữ "Cố phụ", "Cố mẫu" thay cho "Hiền thảo", "Hiền tỷ".
3.6. Lễ thành phục:
Tức là con cháu mặc đồ tang để cúng tế và đáp lễ khi khách đến viếng. Trước khi thành phục, nếu có khách đến thì người chủ tang chưa ra tiếp mà người hộ tang thay mặt tiếp khách và thông cảm với khách.
Sau lễ thành phục mới chính thức phát tang. Sau đó thân bằng cố hữu, làng xã mới đến phúng viếng.
4.1. Tang chủ và phụ tang chủ :
Tang chủ thường là con trai trưởng, nếu con trưởng đã chết thì lấy cháu đích tôn, hoặc người đàn ông chính thức thừa kế gia tài người chết, cha còn mà mẹ chết, tang chủ là người cha. Phụ tang chủ là vợ người chết hoặc vợ tang chủ, nếu vợ người chết không còn.
Tang chủ làm chủ nghi lễ trong lễ tang, phụ tang chủ giúp công việc chi phí.
4.2. Tướng lễ, hộ tang, tư thư, tư hóa :
Tướng lễ là người chỉ huy, sắp đặt và quyết định mọi nghi lễ. Có thể coi là trưởng ban tổ chức tang lễ. Vì vậy tướng lễ là người có uy tín, thạo công việc nghi lễ.
Hộ tang phụ tá cho tướng lễ như lo công việc tiếp tân. Giống như phó ban tổ chức nghi lễ. Hộ tang được lựa chọn trong số nhân thân của người chết, đứng đắn,có tuổi, lịch thiệp, hiểu biết nghi lễ.
Tư thư, người lo công việc cáo phó, ghi chép đồ phúng của quan khách.
Tư hóa, người ghi chép việc chi tiêu trong đám tang.
4.3. Cáo phó :
Trước khi đưa tang, người tư thư phải lo đầy đủ công việc cáo phó. Xưa kia chưa có các phương tiện thông tin đại chúng như báo chí, phát thanh truyền hình, nên cáo phó sau khi viết tay được chuyển đến cho các gia đình thân nhân người chết. Đối với những tôn trưởng, hoặc những người ở xa, phải gửi cáo phó riêng và cho người mang đến tận nơi.
Cáo phó phải ghi rõ sự việc : Tên tuổi người qua đơì, ngày giờ chết. Tang lễ cử hành vào thời gian, địa điểm nào. Có khi còn ghi cả địa điểm an táng.
Ngày xưa việc xưng danh của thân nhân người chết, tục cũng được quy định rõ : Nếu cha mất con xưng là cô tử, mẹ chết thì xưng ni tử nếu cả cha lẫn mẹ đều chết thì xưng là cô ai tử !
4.4. Áo quan :
Chuẩn bị áo quan gọi là trị quan. Áo quan còn gọi quan tài, có nơi gọi là cỗ thọ đường, cỗ hậu sự, hay săng , hòm.
Xưa kia áo quan là hình hộp chữ nhật, vuông thành sắc cạnh, ván càng dày càng tốt, đối với gia đình khá giả, áo quan thường dùng loại gỗ tốt, có thể chịu lâu không bị mục dưới đất. Chiều dai thì "giường bốn thước hai, quan tài bốn thước bảy" (theo thước ta). Như vậy chiều dài áo quan vừa đủ người nằm, còn chiều ngang hẹp sát vai người chết nằm, với dụng ý không cho thi hài người chết trương to, chảy nước bốc mùi ra. Trường hợp người chết có đôi vai rộng quá khổ, thì ngay sau khi chết phải buộc gọn lại.Quan tài thường được sơn gắn rất kỹ, dưới lót bỏng, giấy bản, trà búp khô, để nước có chảy ra được thấm khô. Người ta gắn nắp quan tài bằng sơn sống, nhào với đất sét khô tán nhỏ, với bột nếp quấy nhựa xoan, rất kín, chắc, để năm bảy ngày, thậm chí có gia đình quàn trong đống cát, vào vườn vài ba tháng mới đem mai táng nước vẫn không thấm ra ngoài.
Loại gỗ tốt thường dùng làm quan tài là vàng tâm, giổi là hai thứ gỗ thích hợp với sơn, vì hai loại gỗ này bền lại có chất dầu giữ cho sơn bền lâu không tróc, bong sơn - Quan tài thường sơn son, hai đầu có chữ thọ và nẹp viền được thếp vàng, thếp bạc.
Ngày nay quan tài phần lớn làm theo kiểu có tiết diện ngang hình lục giác không đều nhau. Trên nắp về phần mặt có 1 khung hở lồng tấm kính để người viếng có thể nhìn thấy mặt người chết lần cuối cùng trước khi người đó vĩnh biệt cõi trần.
4.5. Các phụ gia :
Các thứ phụ gia là các thứ dùng để chèn hòm. Ngày xưa những thứ này có bán sẵn, đó là những xấp giấy nhỏ dày khoảng 5 - 10 cm, được khâu bện lại bằng dây gai, cắt thành cục to cục nhỏ, dài ngắn khác nhau, tùy theo vị trí chèn.
Vải dùng để liệm thi hài gồm có : Tiểu liệm, đại liệm, tạ quan (vải lót quan tài), thường dùng vải mộc, các nhà giàu có, quan lại dùng nhiễu lụa.
Tài liệu tham khảo: Tổng hợp các kinh nghiệm, trình tự chuẩn bị cho tang lễ truyền thống của người Việt Nam và một số câu hỏi thường gặp. file dạng PDF gồm 41 trang.
Kinh nghiệm chuẩn bị Tang lễ: http://www.box.net/shared/aln6sm9xrcjm1dem5ipb
Lật tẩy các chiêu ăn gian khi đổ xăng
Một bài viết được cư dân mạng gửi cho nhau mới đây đã nêu cụ thể rất nhiều những mánh khóe tuy đơn giản nhưng lại rất dễ đánh lừa khách hàng. Cùng với đó là những lời khuyên hữu ích cho người tiêu dùng để tránh bị lừa đảo.
Theo bài viết, chiêu lừa đảo các cây xăng hay dùng nhất chính là “bấm cò”, chiêu ăn gian này chuyên áp dụng cho những khách hàng đổ xăng theo số tiền chẵn như 30.000, 40.000, 50.000 đồng…Nếu khách hàng vào cây xăng yêu cầu đổ 50.000 đồng thì khi đổ tới 30.000 đồng, nhân viên bán xăng chỉ cần bấm cò hai cái sẽ nhảy lên 50.000 đồng liền.
Cách phòng tránh chiêu gian lận này là khách hàng nên đổ xăng theo lít, còn nếu đổ xăng theo tiền thì tránh đổ chẵn tiền, số dễ ăn gian nhất là 35.000 đồng còn số khó ăn gian nhất là 31.000, 32.000, 45.000, 65.000 đồng.
Một tiểu xảo cũng không kém nguy hiểm là “đổ chồng”, chiêu ăn chặn xăng này chuyên dùng với những khách hàng xe tay ga, đặc biệt là các khách vừa đổ xăng vừa cầm điện thoại nhắn tin hoặc ngơ ngác không tập trung.
Với cách này, sau khi đổ xăng cho khách, đáng lẽ nhân viên phải reset máy trở về 0 để bơm cho xe khác. Nhưng họ không làm mà đổ đè lên số lượng xăng của xe vừa đổ. Giả dụ một khách hàng vừa đổ 30.000 đồng, sau khi đổ xong, tiếp tục có một khách hàng đổ 100.000 đồng, nhân viên sẽ kéo luôn dây và bấm cò cho xăng chạy tiếp tới 100.000 đồng thì ngừng chứ không phải là 130.000 đồng.
Lỡ khách có phát hiện thì nhân viên bơm xăng sẽ xin lỗi và cho rằng người bên trong quên chưa bấm số. Tác giả bài viết “chú ý khi bơm xăng” cũng cho biết với cách này, trung bình một ngày mỗi nhân viên ở đây có thể ăn lãi tới 300.000 đồng.
Ngoài ra còn những “mánh” như: Hai nhân viên cùng đứng tại một trụ bơm, một người đổ xăng lợi dụng khi khách hàng sơ ý thì rút vòi bơm ra và người kia liền nhấn nút reset tiền về 0.
Hay như khi có khách hàng đổ 20.000 đồng, thì khi đến 16.000 đồng, nhân viên sẽ bấm ngắt cần bơm ngay chỗ tay cầm, cho dòng xăng chảy ngược trở vào trong. Sau đó bấm bơm lại thì chỉ có hơi tống ra, đồng hồ vẫn chạy nhưng không có xăng chảy ra.
Ngay khi bài viết được đăng tải lên mạng, đã có vô số người quan tâm và "cám ơn" tác giả bài viết. Trong khi nhà nước chưa tìm ra giải pháp để ngăn chặn triệt để tình trạng gian lận xăng thì những bài viết của cư dân mạng cũng góp phần không nhỏ giúp người tiêu dùng tránh được những thiệt hại về kinh tế từ những chiêu ăn chặn xăng của khách hàng tại các cây xăng.
Theo Bưu Điện Việt Nam
Theo bài viết, chiêu lừa đảo các cây xăng hay dùng nhất chính là “bấm cò”, chiêu ăn gian này chuyên áp dụng cho những khách hàng đổ xăng theo số tiền chẵn như 30.000, 40.000, 50.000 đồng…Nếu khách hàng vào cây xăng yêu cầu đổ 50.000 đồng thì khi đổ tới 30.000 đồng, nhân viên bán xăng chỉ cần bấm cò hai cái sẽ nhảy lên 50.000 đồng liền.
Cách phòng tránh chiêu gian lận này là khách hàng nên đổ xăng theo lít, còn nếu đổ xăng theo tiền thì tránh đổ chẵn tiền, số dễ ăn gian nhất là 35.000 đồng còn số khó ăn gian nhất là 31.000, 32.000, 45.000, 65.000 đồng.
Một tiểu xảo cũng không kém nguy hiểm là “đổ chồng”, chiêu ăn chặn xăng này chuyên dùng với những khách hàng xe tay ga, đặc biệt là các khách vừa đổ xăng vừa cầm điện thoại nhắn tin hoặc ngơ ngác không tập trung.
Với cách này, sau khi đổ xăng cho khách, đáng lẽ nhân viên phải reset máy trở về 0 để bơm cho xe khác. Nhưng họ không làm mà đổ đè lên số lượng xăng của xe vừa đổ. Giả dụ một khách hàng vừa đổ 30.000 đồng, sau khi đổ xong, tiếp tục có một khách hàng đổ 100.000 đồng, nhân viên sẽ kéo luôn dây và bấm cò cho xăng chạy tiếp tới 100.000 đồng thì ngừng chứ không phải là 130.000 đồng.
Lỡ khách có phát hiện thì nhân viên bơm xăng sẽ xin lỗi và cho rằng người bên trong quên chưa bấm số. Tác giả bài viết “chú ý khi bơm xăng” cũng cho biết với cách này, trung bình một ngày mỗi nhân viên ở đây có thể ăn lãi tới 300.000 đồng.
Ngoài ra còn những “mánh” như: Hai nhân viên cùng đứng tại một trụ bơm, một người đổ xăng lợi dụng khi khách hàng sơ ý thì rút vòi bơm ra và người kia liền nhấn nút reset tiền về 0.
Hay như khi có khách hàng đổ 20.000 đồng, thì khi đến 16.000 đồng, nhân viên sẽ bấm ngắt cần bơm ngay chỗ tay cầm, cho dòng xăng chảy ngược trở vào trong. Sau đó bấm bơm lại thì chỉ có hơi tống ra, đồng hồ vẫn chạy nhưng không có xăng chảy ra.
Ngay khi bài viết được đăng tải lên mạng, đã có vô số người quan tâm và "cám ơn" tác giả bài viết. Trong khi nhà nước chưa tìm ra giải pháp để ngăn chặn triệt để tình trạng gian lận xăng thì những bài viết của cư dân mạng cũng góp phần không nhỏ giúp người tiêu dùng tránh được những thiệt hại về kinh tế từ những chiêu ăn chặn xăng của khách hàng tại các cây xăng.
Theo Bưu Điện Việt Nam
Blogspot: hướng dẫn làm một Blog mới
Blogger.com (của hãng Google) là một môi trường để làm Blog rất thuận tiện. Bài này trình bày cụ thể cách thiết kế sơ bộ một Blog.
Nháy vào link sau để xem toàn văn ở dạng PDF:
http://www.box.net/shared/s03gbc6cx13n8kgv4kso
Tác giả: Bùi Thế Tâm, 21/7/2011
Nháy vào link sau để xem toàn văn ở dạng PDF:
http://www.box.net/shared/s03gbc6cx13n8kgv4kso
Tác giả: Bùi Thế Tâm, 21/7/2011
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)